projekt nr 84

84. DZIEDZICTWO KULTUROWE Cecylii Plater-Zyberkówny


Lokalizacja

Warszawa, ul. Piękna 24 szkoła CPZ - budynek oraz dziedziniec

Skrócony opis

Dziedzictwo kulturowe hr. Cecylii Plater-Zyberkówny to praktyczna edukacja dzieci i młodzieży oraz ich harmonijnego rozwoju ze szczególnym naciskiem na kwestie wychowania w światłej tradycji ojczystej. Zorganizowane działania koncentrują się  tematycznie wokół zabytkowej szkoły przy ul. Pięknej w Warszawie oraz działalności Hrabianki CPZ na rzecz rozwoju intelektualnego młodzieży.

Opis projektu

Projekt zakłada szczególnie pragmatyczne podejście do popularyzacji dorobku społeczno-edukacyjnego Cecylii Plater-Zyberkówny, jednej z pierwszych działaczek kobiecych, edukatorki i myślicielki katolickiej, założycielki placówek edukacyjnych na terenie Mazowsza. Materiały powstałe w wyniku projektu będą wykorzystane po jego realizacji do obchodów 140-lecia Szkoły im. C. Plater-Zyberkówny na ul. Pięknej przypadającego w 2023 r. Popularyzacja to także przekazanie książek o CPZ do szkół publicznych na Mazowszu, szczególnie do bibliotek w Warszawie i okolicach, oraz do Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
 
Planowane działania popularyzatorskie to m.in.:
1) na polu KULTURA ORAZ OCHRONA ZABYTKÓW I OPIEKI NAD ZABYTKAMI - wydanie książki:
- o Hrabiance oraz jej sławnych uczennicach - publikacja planowana w stylu książki Anny Dziewit-Meller „Damy, dziewuchy, dziewczyny. Historia w spódnicy” skierowana do młodzieży. Na liście uczennic Szkoły są takie postacie jak Kazimiera Iłłakowiczówna, Krystyna Zachwatowicz, Lucyna Winnicka, Anna Leska-Daab (pilotka eskadry łącznikowej w Anglii) czy Anna Przedpełska-Trzeciakowska, sanitariuszka Powstania Warszawskiego, wybitna tłumaczka literatury angielskiej.
- na temat kompleksu budynków Szkół im. C. Plater-Zyberkówny połączony z warsztatami lub KONFERENCJĄ dla architektów, varsawianistów i specjalistów od ochrony zabytków pt. „Zabytek - budynek użyteczności publicznej - dziedzictwo kulturowe CPZ” dotyczący konserwacji substancji budynku przy jednoczesnym braku zaburzania jego funkcjonowania;
- połączone z działaniami wspierającymi projekt http://polska1926.pl/o_projekcie - społeczność naszej szkoły również złożyła życzenia pod Deklaracją Podziwu i Przyjaźni dla Stanów Zjednoczonych. Odnaleźliśmy w swoim archiwum karty z podpisami z naszej placówki - chcielibyśmy odszyfrować podpisy na liście i znaleźć historie tych ludzi - byłoby to zwieńczenie projektu realizowanego przez klasy licealne w ramach lekcji WOS. Do dzisiaj mamy ponad 300 nazwisk na liście. Niewiele jednak wiemy o ich historii – stąd pomysł na zajęcia ze specjalistą od archiwaliów i warsztaty z wyszukiwania informacji skierowane do uczestników projektu.
 
Książka (minimum 500 sztuk )będzie rozesłana bezpłatnie (koszt w ramach kosztorysu BOM) do bibliotek szkolnych w Warszawie oraz głównych bibliotek w miastach powiatowych, do MWKZ, oraz rozdana byłym uczniom szkoły CPZ i kadrze szkoły - zostanie udostępniona w formie elektronicznej do darmowego pobrania ze strony szkoły CPZ i na stronie Wrota Mazowsza https://www.wrotamazowsza.pl/ i https://www.mazovia.pl/ i http://mazowsze.travel/ jako instrument popularyzacji wiedzy o tożsamości Mazowsza.
Opracowanie publikacji jako jednej całości będzie o wiele łatwiejsze oraz efektywniejsze kosztowo. Ww. materiały z konferencji, archiwów, inwentaryzacji i innych źródeł posłużą nam za punkt wyjścia, być może nawet do stworzenia serii publikacji o dziedzictwie kulturowym CPZ.
Dodatkowo archiwizacja dokumentacji szkoły jest wymagana do przygotowania publikacji (przeprowadzenie kwerendy w archiwach państwowych oraz digitalizacja materiałów własnych, zarówno dotyczących postaci, jak i kompleksu budynków-digitalizacja planów architektonicznych, kwerenda fotografii) - to jest uzasadniony wydatek w celu przygotowania publikacji. Kwerenda materiałów archiwalnych, ich zeskanowanie i przygotowanie jako cyfrowego materiału archiwalnego jest niezbędne-jest podstawą do przygotowania publikacji. Ze względu na fakt, ze zależy nam na przygotowaniu książki/albumu mającego cel EDUKACYJNY - musimy przygotować rzetelne materiały i bazujemy na faktach. W tym korekta polszczyzny i opisów, itp. Wykorzystamy dodatkowo do tego elementy profesjonalnej inwentaryzacji, aby książka była materiałem o znakomitej jakości i realnym źródłem wiedzy. Dodatkowo w zakresie punktu 8 z kosztorysu będzie konieczne rozszerzenie sesji fotograficznych o współczesnych uczniów, nauczycieli i osoby związane ze szkołą aktualnie. W tym punkcie zależy nam na sprawdzonej osobie pod kątem fotografii artystycznej, kimś z osiągnięciami najlepiej po szkole fotografii, z wyczuciem artystycznym/filmowym/fotograficznym/malarskim.
 
2) POMOC SPOŁECZNA:
- cykl warsztatów „Inny w naszym życiu” będący rozwinięciem projektu "Poznajmy się" https://www.konkurspoznajmysie.pl/regulamin-konkursu/. Cykl roczny warsztatów "Inny w naszym życiu" –
warsztaty dla 3 grup wiekowych: klasy 1-3, klasy 4-8 i dla młodzieży licealnej.
6 tygodni warsztatowych (po 3 w semestrach szkolnych), podczas których uczestnicy warsztatów (max.liczba 10 osób w 1 tygodniu z jednej grupy wiekowej) wspólnie z podopiecznymi organizacji pozarządowych o charakterze dobroczynnym (NGO) realizują projekty promujące współpracę międzykulturową i akceptację inności.
Propozycje cyklu:
a. Uchodźcy w Polsce - diaspora Czeczenów-problematyka: kultura, zwyczaje, wspólne gotowanie, religia, sytuacja polityczna, problemy prawne w Polsce.
b. Pełnosprawni niepełnosprawni-problematyka: empatia, życzliwość, wrażliwość na odmienne potrzeby drugiego człowieka
c. Wykluczeni: problematyka jak wyżej.
 
 
3) WSPIERANIE RODZINY
- warsztaty wiosenne i letnie ze stolarki, wikliniarstwa i ogrodnictwa dla dzieci i rodziców połączone z kursami mindfulness na szkolnym dziedzińcu podczas Dni Otwartych Szkoły - otwarte dla uczestników spoza szkoły
(umożliwimy nić porozumienia pomiędzy opiekunami, nauczycielami, rodzicami co przyniesie znaczący pozytywny oddźwięk społeczny)
 
Ww. warsztaty, kursy, szkolenia będą OGÓLNODOSTĘPNE (np. rodziny z dziećmi w przedziale wieku powiedzmy 8-18 lat) i zapisy będą miały jasne zasady, np. kolejność zgłoszeń na dedykowanej podstronie szkoły www.CPZ.edu.pl , dodatkowo planujemy, że te wydarzenia będą organizowane w ramach dni otwartych szkoły itp. (np. cykliczne spotkania) co jest uzasadnione w ramach ogólnej dostępności realizacji projektu BOM.

Uzasadnienie potrzeby realizacji projektu

Dorobek społeczno-kulturowy Cecylii Plater-Zyberkówny nie jest szerzej znany, a mimo to jest uznawana za jedną z pierwszych feministek w Polsce, postulowała bowiem równość płci zarówno w prawach jak i obowiązkach. Jej działania zainspirowały następne pokolenie kobiet, które wymusiło na nowo wybranych władzach odrodzonej Rzeczypospolitej przyznanie kobietom praw wyborczych. Placówki przez nią stworzone kształciły nie tylko młodzież, lecz wszelkimi sposobami zachowywały dziedzictwo kulturowe Polski, również przez potajemne kształcenie  nauczycieli. Kontynuatorki jej dzieła takie jak Jadwiga Reutt, kierowniczka Szkoły na Pięknej w latach 1910 – 1944 czy Maria Gałuszkówna, kierowniczka Szkoły w Chyliczkach, to wybitne organizatorki życia społecznego i bohaterki codzienne. Wszystkie napędzało poczucie misji wywodzące się z głębokiego przekonania, że nie wystarczy po prostu przeżyć życia – miały obowiązek zmieniać świat na lepszy niż go zastały. Dzięki ich uporowi i determinacji Szkoła imienia Hrabianki funkcjonuje po dzień dzisiejszy i wychowuje kolejne pokolenia młodzieży. Tacy ludzie jak Hrabianka czy jej następczynie nie potrzebują pomników. Pozostawili po sobie trwały ślad w postaci idei kontynuowanej przez następne pokolenia. Potrzebują jednak naszej pamięci, by nadal móc inspirować dając przykład.

Cecylia Plater-Zyberk (1853–1920) urodziła się 8 maja w majątku Passy w pow. błońskim w magnackim rodzie. Wyrosła w domu, w którym "sprawa polska" była wybitnie żywa - jej ciotką była Emilia Plater, a dwóch wujów brało udział w powstaniu styczniowym. Jej droga edukacyjna trwała przez całe życie - formalną odebrała w szkole sióstr sercanek pod Poznaniem, lecz równie duży wpływ wywarła na niej biblioteka dziadka, Michała Platera, licząca prawie 12 tys. tomów. Z tych dwóch miejsc - szkoły i domu dziadka - wyniosła głębokie przekonanie o konieczności podporządkowania swojego życia jednemu celowi - edukacji dziewcząt, które miały się stać świadomymi obywatelkami odrodzonego państwa polskiego. Odbyła zatem tournee po najlepszych europejskich zakładach naukowych dla panien, z którego wróciła z tytułem mistrzyni haftu złotem i głową pełną pomysłów na nową szkołę w Warszawie. Zakład Rękodzielniczy hr. Cecylii Plater-Zyberkówny przy ul. Pięknej 24 (obecnie Piękna 24/26), ufundowany z pieniędzy przeznaczonych na jej posag, otworzył swoje podwoje dla pierwszych uczennic jesienią 1883 r. Od tego czasu Cecylia miała pełne ręce roboty - była kierowniczką szkoły, nauczycielką haftu i krawiectwa, katechetką. Czasem znów musiała wchodzić w rolę Hrabianki. Wielokrotnie jeździła do Petersburga, by ratować szkołę przed sankcjami nakładanymi przez znienawidzonego kuratora Apuchtina za naukę języka i historii Polski czy próby wprowadzenia zajęć przyrodniczych do programu nauczania. Kolejnym dziełem była Szkoła Gospodarstwa Wiejskiego w majątku Chyliczki k. Piaseczna, kształcąca młode kobiety do zarządzania i pracy w majątkach ziemskich.
Cecylia starała się odpowiadać na potrzeby społeczne. Z tego powodu w Chyliczkach uczennice prowadziły freblówkę dla piaseczyńskich dzieci, w obydwu jej placówkach 25% miejsc w szkołach rezerwowano dla uczennic w gorszej sytuacji materialnej, które były zwalniane z opłat za naukę pod warunkiem, że w przyszłości ufundują stypendium innej uczennicy. Szkołę na Pięknej udało się przekształcić w gimnazjum ogólnokształcące w 1908 r., zaś Chyliczki w Wyższą Szkołę Rolniczą. Obydwie placówki charakteryzowały się bardzo nowoczesnym podejściem do edukacji - kilka razy w roku oddawała zarząd nad szkołami w ręce uczennic, stawiała na samodzielność, praktykę i profilaktykę. W obydwu szkołach prowadzone były przychodnie lekarskie.
Cecylia była również świetnym organizatorem życia społecznego. W 1904 r. założyła Katolicki Związek Kobiet Polskich, a dwa lata później Stowarzyszenie Ziemianek. Założyła Towarzystwo Przyjaciół Młodzieży, które swoimi działaniami objęło tym razem młodzież męską. Ze środowiska wokół Towarzystwa wywodził się prymas Wyszyński. Była jedną z czołowych działaczek katolickich, wywierającą za pośrednictwem prowadzonych organizacji  oraz swojej działalności publicystycznej duży wpływ na młodzież. Zmarła 6 stycznia 1920 r. w Warszawie i została pochowana w grobie rodzinnym na Cmentarzu Powązkowskim.

Działania zaplanowane w poniższym projekcie wynikają z wizji edukacji, którą w swoich publikacjach przedstawiała Cecylia Plater-Zyberkówna. Miała to być edukacja odpowiadająca na potrzeby społeczności, do której była kierowana i adresująca jej największe zmartwienia. W świecie dzisiejszym potrzeba nam więcej edukacji inkluzywnej, która zachęca odbiorców do poszerzania wiedzy bez zbędnego moralizatorstwa.

Aby zrealizować założenia projektu konieczne będzie przeprowadzenie kwerendy w archiwach państwowych oraz digitalizacja materiałów własnych, zarówno dotyczących postaci, jak i kompleksu budynków (digitalizacja planów architektonicznych, kwerenda fotografii).

Przygotowanie i wydanie książki o Szkole CPZ to formy ochrony i zachowania zabytku dla kolejnych pokoleń. Wymaga ona odnalezienia (archiwizacja, inwentaryzacja, digitalizacja) i analizy wielu historycznych dokumentów, które są jedynie w oryginale dostępne w zasobie archiwum szkoły (forma papierowa). Jako że jest to zabytek wpisany do Rejestru Zabytków Województwa Mazowieckiego wymaga ochrony na każdym możliwym poziomie. Dziedzictwo CPZ to nie tylko mury budynku ale także jego zawartość intelektualna i dlatego projekt ten jest istotny dla zachowania spuścizny CPZ na Mazowszu.

Adresaci projektu

Młodzież i dzieci oraz osoby niepełnosprawne będący mieszkańcami Województwa Mazowieckiego w szczególności odwiedzający miasto Warszawa. W szczególności będą to także nauczyciele szkoły oraz uczniowie CPZ i ich rodziny.

Poszczególne elementy kosztów, wskazane przez wnioskodawcę
Lp.DziałanieKoszt (brutto, w PLN)
1projekt graficzny, layout, układ, skład, łamanie (przygotowanie do: wydruku PDF, w pełni na czytniki elektroniczne oraz do wersji papierowej) i korekty autorskie książki o Hrabiance, jej działalności i szkole CPZ - poz. 1) pkt 2 opisu projektu 10 000 zł
2archiwizacja i digitalizacja dokumentacji szkolnej roczników 1883-1910 - poz.1) pkt 1 opisu projektu - w celu zebrania i zabezpieczenia jedynych papierowych wersji dokumentacji, która posłuży do napisania książki o zabytku i dziedzictwie CPZ5 000 zł
3archiwizacja i digitalizacja dokumentacji szkolnej roczników 1911-1990 - poz.1) pkt 1 opisu projektu - w celu zebrania i zabezpieczenia jedynych papierowych wersji dokumentacji, która posłuży do napisania książki o zabytku i dziedzictwie CPZ5 000 zł
4wynagrodzenie autorskie za książkę i/lub redakcję (w tym merytoryczną), koszty dodatkowe artykułów naukowych - poz.1) pkt 1 opisu projektu, prawa autorskie10 000 zł
5skład i druk w ramach możliwości finansowych papierowy książki - minimum 500 sztuk - poz.1) pkt 1 opisu projektu20 000 zł
6digitalizacja planów architektonicznych budynku - poz.1) pkt 2 opisu projektu - w celu archiwizacji i zachowania zabytku oraz informacji o nim dla mieszkańców Mazowsza i kolejnych pokoleń  5 000 zł
7digitalizacja materiałów archiwalnych architektonicznych - poz.1) pkt 2 opisu projektu - w celu archiwizacji i zachowania zabytku oraz informacji o nim dla mieszkańców Mazowsza i kolejnych pokoleń 5 000 zł
8sesja fotograficzna kompleksu zabytkowych budynków, detali architektonicznych, detali wykończeń wnętrz oraz uczniów, nauczycieli i członków administracji - poz. 1) pkt 2 opisu projektu 5 000 zł
9projekt graficzny plakatów, reklamy, layout i pozostałych materiałów promocyjnych warsztatów i wydarzeń kulturalnych w szkole CPZ 5 000 zł
10koszty wysyłki książek, zaproszeń i administracyjne, obsługa podstrony www projektu5 000 zł
11reklama wydarzeń w Internecie2 000 zł
12 wynagrodzenie archiwisty wraz z kwerendą w archiwach państwowych, szkole CPZ i Wydziale Architektury PW - poz. 1) pkt 3 opisu projektu5 000 zł
13materiały techniczne i inne elementy warsztatowe oraz konferencyjne do prowadzenia warsztatów „Inny w naszym życiu”10 000 zł
14warsztaty ogrodnicze i wikliniarskie - poz. 3) pkt 1 opisu projektu - dla rodzin i młodzieży - organizowane w szkole CPZ7 000 zł
15 warsztaty stolarskie - dla rodzin i młodzieży - organizowane w szkole CPZ - poz.3) pkt 1 opisu projektu5 000 zł
Łącznie: 104 000 zł