projekt Nr 499

Skrócony opis

Cykl 12 koncertów organowych odbywających w różnych dzielnicach Warszawy, prezentujących instrumenty różnych pracowni organmistrzowskich działających w w XIX, XX i XXI wieku. Każdy koncert połączony będzie z krótkim wprowadzeniem historycznym dotyczącym konkretnego instrumentu i jego twórcy, przybliżając dziedzictwo kulturowe Warszawy i rolę lokalnych pracowni organmistrzowskich.

Założenia projektu

Projekt „Warszawskie organy: brzmienia i historia pracowni organmistrzowskich” ma na celu ochronę i upowszechnianie dziedzictwa kulturowego Warszawy poprzez dokumentację, interpretację i popularyzację historii warszawskich organów piszczałkowych oraz lokalnych pracowni organmistrzowskich działających od XIX wieku do współczesności.

Zadanie koncentruje się na mało rozpoznanym fragmencie dziedzictwa materialnego i niematerialnego miasta – rzemiośle organmistrzowskim, brzmieniu instrumentów oraz ich roli w życiu kulturalnym i społecznym Warszawy. Projekt łączy działania badawcze, dokumentacyjne, edukacyjne i popularyzatorskie, tworząc nowatorską opowieść o mieście widzianym przez pryzmat dźwięku, pracy rzemieślniczej i pamięci miejsc.

W ramach zadania zostanie przeprowadzona kwerenda archiwalna i terenowa dotycząca wybranych warszawskich instrumentów i pracowni organmistrzowskich, wykonana dokumentacja fotograficzna i dźwiękowa oraz przygotowane ogólnodostępne materiały popularyzatorskie. Projekt zakłada także w sezonie letnio-jesiennym realizację 12 otwartych wydarzeń edukacyjno-artystycznych, umożliwiających bezpośredni kontakt odbiorców z dziedzictwem muzycznym miasta.

Projekt skierowany jest do szerokiego grona odbiorców: mieszkanek i mieszkańców Warszawy, osób zainteresowanych historią miasta, muzyką, rzemiosłem artystycznym oraz dziedzictwem kulturowym, w tym także do osób dotychczas rzadziej uczestniczących w ofercie kulturalnej.

Warto zauważyć, że Warszawa to miasto organów, ponieważ jeżeli weźmie się pod uwagę instrumenty znajdujące się zarówno w instytucjach kościelnych jak i świeckich, osiągniemy liczbę 145 organów piszczałkowych, zarówno małych, zawierających tylko jedną klawiaturę, jak i wielkich, mających trzy lub nawet cztery klawiatury ręczne i pedał, czyli klawiaturę nożną, co można łatwo sprawdzić w bazie instrumentów: https://musicamsacram.pl/instrumenty

Są to instrumenty różnych budowniczych: zarówno warszawskich, np. Kamińskich, Truszczyńskich, mazowieckich (Zych - Wołomin), działających na obszarze całego kraju, np. Krukowskich, Biernackich, jak i zagranicznych (Bies - Słowacja, Skrabl - Słowenia, Eule, Schuke - Niemcy, Pflüger - Austria). Są to instrumenty nowe, wybudowane od podstaw do danego miejsca, ale i używane, którym dano niejako drugie życie, przenosząc najczęściej z likwidowanej świątyni w jednym z krajów Europy zachodniej i instalując w kościołach, które, biorąc pod uwagę sytuację gospodarczą, nie mogą sobie pozwolić na wybudowanie nowych organów. Wreszcie są to instrumenty współczesne i zabytkowe, które czasami cudem ocalały z pożogi wojennej, która na zawsze zabrała ze sobą wiele dużych i niezwykle cennych instrumentów.

Jednakże różnorodność, jaką cechują się warszawskie organy, ich charakterystyczne brzmienia, historie powstania czy styl, pozwalają ukazać bogaty dorobek wielu pracowni organmistrzowskich, który na przestrzeni lat zmieniał się i ewoluował. Niemalże każda warszawska dzielnica może pochwalić się takim instrumentem, co jest niezwykłym fenomenem. Przykładowo w kościele Matki Bożej Nieustającej Pomocy na Saskiej Kępie, jednym z osiedli Dzielnicy Pragi-Południe, znajdują się jedne z największych i najciekawszych warszawskich instrumentów, wybudowane w 1969 r. przez zakład Kamińskich - warszawską pracownię organmistrzowską, która przez niemalże 100 lat działała na warszawskim Grochowie. Dla kontrastu w sąsiedniej dzielnicy, na Pradze Północ, w Bazylice Najświętszego Serca Pana Jezusa przy ul. Kawęczyńskiej, możemy zapoznać się z niewielkim, ale bardzo ciekawym dziełem okresu międzywojennego firmy Krukowskich z Piotrkowa Trybunalskiego, jedynym, jaki wybudowała ona dla Warszawy. Na niedalekim zaś Zaciszu, które administracyjnie należy do Targówka, w kościele św. Rodziny, znajdziemy bardzo ciekawe, nowe, bo wybudowane w 2022 roku, organy firmy Dariusza Zycha z Wołomina, w chwili obecnej największego polskiego budowniczego, a na Nowodworach, jednym z białołęckich osiedli, organy firmy Bies ze Słowacji, które jako jedyne w Warszawie mają tzw. cymbał polski, głos organowy charakterystyczny dla polskiego budownictwa organowego okresu renesansu i baroku.

Oczywiście to tylko kilka przykładów organów z terenu prawobrzeżnej Warszawy, które z różnych względów warto pokazać i wyeksponować. Podobnych instrumentów w pozostałej części miasta znajdziemy równie wiele. Każdy inny, innego budowniczego, o innej historii i przede wszystkim brzmieniu.

Stąd, biorąc pod uwagę potrzeby odbiorców i idąc za ciosem innych projektów, chcemy zrealizować projekt ukazujący nie tylko organy jednego budowniczego, ale wielu różnych, historycznie związanych z naszym miastem, ale też działających na terenie całego kraju lub poza jego granicami, aby na kilkunastu przykładach ukazać wielki dorobek, jaki pozostawili po sobie organmistrzowie, dzięki czemu warszawskie organy piszczałkowe to instrumenty niezwykłe, cenne i unikatowe, choć nie zawsze doskonałe.

Lokalizacja zadania

m.st. Warszawa

Kościół św. Franciszka z Asyżu, Białołęka, Tarchomin
Kościół św. Rodziny, Targówek, Zacisze
Bazylika Najświętszego Serca Pana Jezusa, Praga-Północ, Kawęczyńska
Kościół św. Andrzeja Boboli par. MB Nieustającej Pomocy, Praga-Poludnie, Saska Kępa
Kościół św. Brata Alberta, Wesola, Zielona
Bazylika św. Elżbiety, Wilanów, Powsin
Kościół Wniebowstąpienia Pańskiego, Ursynów, Stoklosy
Kościół św. Jakuba, Ochota, Pl. Narutowicza
Bazylika św. Krzyza, Śródmieście, Krakowskie Przedmieście
Kościół Dzieciątka Jezus, Żoliborz, Stary Żoliborz
Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP, Bielany, Wrzeciono
Kościół Bogurodzicy Maryi, Bemowo, Jelonki

Podane lokalizacje mają charakter przykładowy. Ostateczny wybór miejsca jest uzależniony będzie przede wszystkim od stanu technicznego instrumentów, ale również od otwartości zarządcy miejsca na realizację projektu.

Poszczególne elementy kosztów, wskazane przez wnioskodawcę