projekt Nr 257

Skrócony opis

Jak opowiedzieć o uniwersalnych prawdach o Dobru i Złu – w historycznych realiach naszego kraju? Najlepiej przez opowiedzenie lokalnej historii w monumentalnym widowisku historycznym: z dziesiątkami aktorów, w tym młodzieży z lokalnych szkół i seniorów. Tak będzie wyglądać widowisko historyczne, które przypomni o wydarzeniach w Chorzelach z 1920 roku, z czasów wojny polsko-bolszewickiej.

Założenia projektu

Projekt zakłada przygotowanie i prezentację bezpłatnego, ogólnodostępnego spektaklu plenerowego w Chorzelach, poświęconego mało znanej historii Brygady Syberyjskiej – formacji wojskowej, której szlak bojowy zakończył się w Chorzelach 23 sierpnia 1920 r. Widowisko będzie multimedialne i site-specific (z wykorzystaniem przestrzeni publicznej i elementów zabudowy jako „scenografii”). Historia zostanie opowiedziana metaforycznie i uniwersalnie – jako opowieść o wyborach moralnych, cenie wolności i zmaganiu Dobra ze Złem.
To nie będzie rekonstrukcja historyczna: osią spektaklu staną wydarzenia z 1920 roku na północnym Mazowszu (z Nasielska, Ciechanowa, Makowa Mazowieckiego i Chorzel), pokazane z perspektywy osób „niewidocznych” w podręcznikach: żołnierzy, cywilów, świadków, ofiar i sprawców.

Kontekst historyczny:
Dzieje Brygady Syberyjskiej, mało znane w Polsce, stanowią materiał na długi film. Jej początki sięgają 1918 roku, kiedy utworzono V Dywizję Strzelców Polskich. Do tej formacji trafiło kilkanaście tysięcy potomków polskich zesłańców (stąd nazwa „Syberyjska”). Żołnierze brali udział m.in. w walkach z 1919 roku z bolszewikami. Następnie na początku 1920 roku przedarli się na wschodnie wybrzeże Rosji, skąd w kwietniu wypłynęli parostatkiem w 3-miesięczny rejs do Gdańska. Do Polski przybyli 1 lipca 1920 roku, by wkrótce potem ruszyć do decydującego starcia z bolszewikami. Brali udział w walkach o Borkowo pod Nasielskiem, Ciechanów, Czarnostów, Maków Mazowiecki oraz Chorzele. Wielu żołnierzy przebyło tysiące kilometrów, by walczyć (i często zginąć) na mazowieckiej ziemi. Spektakl ma przywrócić pamięć o tych ludziach, ale też stworzyć poczucie lokalnej dumy i wspólnoty przez interaktywne przeżywanie opowiadanej historii, z udziałem publiczności.
Inspiracją do tego pomysłu jest widowisko pt. „Wolność we krwi” z 2018 r., które odbyło się w 100-lecie odzyskania niepodległości (zob.: https://www.youtube.com/watch?v=JLXB5BUYjso).

Zakres działań i etapy realizacji:
1) Opracowanie autorskiego scenariusza przez profesjonalnego scenarzystę, z wykorzystaniem historii Brygady Syberyjskiej i lokalnych wydarzeń z 1920 r.
2) Zaangażowanie profesjonalnego reżysera i przygotowanie koncepcji inscenizacji
3) Dobór obsady: aktorzy zawodowi + lokalni wykonawcy (młodzież, seniorzy, wolontariusze)
4) Oprawa muzyczna: dobór muzyków, skomponowanie oprawy, próby muzyczne
5) Multimedia i technika sceniczna – opracowanie koncepcji multimediów i przygotowanie wizualizacji, z oświetleniem i nagłośnieniem; montaż techniki; próby i synchronizacja z elementami inscenizacji
6) Scenografia – projekt i budowa scenografii z wykorzystaniem otoczenia
7) Próby całego zespołu artystyczno-technicznego w miejscu wydarzenia, z synchronizacją scen, dźwięku i projekcji świateł
8) Prezentacja widowiska – sierpień 2027 r. – w okolicach rocznicy walk o Chorzele oraz 100. rocznicy utworzenia Komisariatu Straży Granicznej w Chorzelach. Spektakl będzie odegrany dwukrotnie w ciągu jednego dnia (prezentacja większej liczby spektakli wiąże się z kosztami wynajmu sceny, techniki itd.)
Spektakl powinien opierać się głównie na potencjale lokalnym, wzmocnionym udziałem zawodowych twórców. Kluczowa będzie jednak współpraca z lokalną społecznością i miejscowymi NGO – z tych grup będzie zrekrutowana grupa amatorów aktorów oraz wolontariuszy. Takie rozwiązanie pozwala racjonalizować koszty przygotowania widowiska, a jednocześnie realnie zwiększy zainteresowanie projektem i zaangażowanie społeczności.
Do organizacji spektaklu można włączyć także wojewódzką instytucję kultury pozostającą pod opieką Urzędu Marszałkowskiego (np. Muzeum Kultury Kurpiowskiej w Ostrołęce czy Teatr Dramatyczny w Płocku). Największe walory projektu można jednak uzyskać dzięki współpracy z lokalną społecznością oraz organizacjami pozarządowymi z tego terenu (te m.in. mają doświadczenie w realizacji projektów Budżetu Obywatelskiego Mazowsza w poprzednich latach - chodzi o projekty pn. „Widowisko raz na 100 lat” – z 2024 r. w Bogdanach Wielkich, a także „Teatralne PoGRAnicze” z 2025 r., w Zarębach).
Widowisko będzie spełniać standardy dostępności: architektonicznej (otwarte plenery, z łatwym dostępem z poziomu gruntu), cyfrowej (informacje przekazywane w odpowiedniej formie graficznej na stronach internetowych + prezentacja online spektaklu z napisami informującymi o treści odgrywanego przedstawienia; spektakl zostanie nagrany, a wersja z napisami będzie dostępna po zakończeniu wydarzenia) oraz informacyjnej (informacje w wersji audio i wideo oprócz samych plakatów).

Lokalizacja zadania

Widowisko odbędzie się na terenie działek należących do samorządu Gminy Chorzele (działki nr 1379/6, 1379/28, 1379/30) w samym mieście Chorzele. W załączniku znajduje się skan oświadczenia na wyrażenie zgody do wykorzystania terenu należącego do Gminy Chorzele w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku.

Poszczególne elementy kosztów, wskazane przez wnioskodawcę