Założenia projektu
Pandemia COVID-19 oraz wojna na Ukrainie miały ogromny wpływ na zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży. Oba te wydarzenia wprowadziły elementy niepewności, strachu, izolacji oraz przełamały codzienne rytmy życia, co miało znaczące konsekwencje dla młodych ludzi w różnych aspektach ich rozwoju. Powtarzające się locdowny, przeniesienie aktywności społecznej do świata wirtualnego oraz odseparowanie od rówieśników wywołały szereg nieodwracalnych zmian w psychice młodego pokolenia Polaków.
Pandemia wprowadziła w życie młodych ludzi wiele lęków i niepewności dotyczących przyszłości. Strach przed chorobą, obawy związane z niepewnością ekonomiczną i społeczną oraz zmieniające się normy życia codziennego wywołały lęk, który dotykał zarówno dzieci, jak i młodzież. Po wybuchu wojny na Ukrainie te obawy zostały spotęgowane:
- Lęk przed zakażeniem (pandemia): Nie tylko obawy o zdrowie własne i bliskich, ale także poczucie braku kontroli nad sytuacją, które nasilało stres.
- Lęk związany z wojną (wojna na Ukrainie): Po wybuchu wojny młodzież, zwłaszcza w Polsce i innych krajach sąsiednich, zaczęła przeżywać niepokój związany z zagrożeniem wojennym, bombami, atakami i niepewnością o przyszłość. U młodszych dzieci może to prowadzić do lęku o swoich rodziców i rodzinę, a także do obaw o swoje bezpieczeństwo.
Obie te sytuacje zwiększyły liczbę problemów emocjonalnych u dzieci i młodzieży, w tym:
- Depresja i obniżony nastrój: Izolacja, lęki, brak wsparcia rówieśniczego i zmniejszenie codziennych aktywności prowadziły do pogorszenia samopoczucia i obniżenia nastroju.
- Problemy ze snem: Zwiększona liczba stresujących wydarzeń, nieregularność w harmonogramie życia (np. zdalne nauczanie), zmiany w trybie życia sprawiły, że dzieci i młodzież miały trudności z zasypianiem, a jakość snu pogorszyła się.
- Problemy z koncentracją i nauką: Zdalne nauczanie miało wpływ na zdolność koncentracji dzieci i młodzieży. Brak bezpośredniego kontaktu z nauczycielami i rówieśnikami, zmiana trybu nauki i niewłaściwa organizacja nauki w domu sprawiły, że wielu uczniów miało trudności z koncentracją i utrzymaniem motywacji.
Negatywne konsekwencje tych zmian, a także nowych trendów społecznych widoczne są do dziś. Dlatego założeniem projektu jest przeprowadzenie badań przesiewowych w formie specjalnie przygotowanej na ten cel ankiety jednokrotnego wyboru (w formie papierowej lub online) oceniającej ryzyko zachowań autoagresywnych, depresyjnych i lękowych pośród uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych od 13 do 19 roku życia z terenu Powiatu Wołomińskiego. Badanie powinno objąć około 800 uczniów, wśród których szacuje się, że około 1/4 zostanie objęta spotkaniami w zakresie psychoedukacji. Przeprowadzenie ankiet wśród uczniów i nauczycieli umożliwi wyłonienie grup ryzyka wśród uczniów szczególnie narażonych na ryzyko wystąpienia zaburzeń psychicznych.
Spotkania psychoedukacyjne będą obejmowały do 3 spotkań z uczniem i jego opiekunami, w tym rodzicami zastępczymi. Do wyłonionej w ankiecie grupy młodzieży i uczniów skierowane zostaną indywidualne zajęcia psychoedukacyjne w celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia zaburzeń w przyszłości, wzmacniania poczucia własnej wartości i wiary w swoje możliwości, rozwijania umiejętności osobistych oraz społecznych sprzyjających dobremu samopoczuciu i pozytywnej adaptacji do zadań i wyzwań codziennego życia, zwiększenie odporności na stres oraz podniesienie samooceny i zmniejszenie autostygmatyzacii u osób z zaburzeniami psychicznymi.
Dodatkowo zorganizowane powinny zostać warsztaty lub seminarium dla nauczycieli, pedagogów, pracowników instytucji samorządowych w zakresie edukacji dotyczącej ochrony zdrowia psychicznego wśród dzieci i młodzieży, które przybliżą problemy i negatywne doświadczenia dzieci i młodzieży oraz sposoby radzenia sobie z nimi.
W okresie letnim zorganizowanie zostanie ogólnodostępne wydarzenie, które nie będzie imprezą masową, poświęcone zostanie tematyce profilaktyki zdrowia psychicznego. Organizacja pikników rodzinnych z elementami edukacji psychologicznej to doskonały sposób na promowanie zdrowia psychicznego, budowanie więzi rodzinnych i społeczne wsparcie w zakresie psychologii. Tego typu wydarzenia mogą pomóc dzieciom i dorosłym w nauce radzenia sobie z emocjami, takimi jak stres, lęk czy frustracja. Zajęcia z psychologami, terapeutą, a także różne gry i zabawy edukacyjne, mogą rozwijać empatię, umiejętność rozpoznawania własnych emocji i efektywnego reagowania na emocje innych osób.
W ramach pikniku zorganizowane zostaną poniższe strefy:
- Strefa edukacji psychologicznej: To przestrzeń, w której prowadzone będą warsztaty z zakresu zdrowia psychicznego, radzenia sobie ze stresem, rozwiązywania konfliktów czy rozpoznawania i wyrażania emocji. Sesje mogą być dostosowane do różnych grup wiekowych, aby wszyscy uczestnicy — zarówno dorośli, jak i dzieci — mogli czerpać korzyści.
- Strefa relaksu: Przygotowanie strefy, gdzie będzie można odpocząć i spróbować technik relaksacyjnych, takich jak medytacja, joga, czy oddychanie przeponowe.
- Strefa dla dzieci: Interaktywne zajęcia edukacyjne, takie jak zabawy rozwijające umiejętności emocjonalne, zajęcia artystyczne (rysowanie, malowanie), teatrzyk, który porusza tematy związane z relacjami międzyludzkimi, czy zabawy grupowe, które uczą współpracy.
- Spotkania z psychologami i terapeutami: Warsztaty dla dorosłych, gdzie eksperci będą omawiać ważne tematy związane z wychowaniem, radzeniem sobie ze stresem, a także wskazówki dotyczące wsparcia emocjonalnego dzieci i nastolatków.
Pikniki rodzinne z elementami edukacji psychologicznej to inicjatywa, która nie tylko integruje społeczność, ale także umożliwia edukację na temat zdrowia psychicznego w sposób przystępny i angażujący. Organizacja takich wydarzeń pomaga w promowaniu otwartości na tematy psychiczne, budowaniu więzi rodzinnych oraz wspieraniu umiejętności radzenia sobie z emocjami, co ma ogromne znaczenie w dzisiejszym społeczeństwie.